Ayak Arkları

 

Üç adet ayak arkı bizlerin ayakta durmasına ve hareket etmemize olanak sağlar

Ayak Arkları kemiklerden, bağlardan ve tendonlardan oluşur, hem hareket etmek hem de ağırlık taşımak için gereklidir. Arkların şekli ve yüksekliği her insan için farklıdır; aynı parmak izinde olduğu gibi hiçbir insanın arkı başka bir insanın arkına benzemez.

İnsan ayağı son derece kompleks bir mekanizmadır ve iki önemli fonksiyonu vardır:

1.    Ağırlığa dayanma

2.    Yürüme, koşma ve zıplamada itme gücü verme

Bu fonksiyonları yerine getirmek için ayaklar oldukça yüksek bir denge kadar esnekliğe de sahip olmaları gerekir.

Çok sayıdaki kemikler ve eklemler ayağa gerekli esnekliği verir fakat herhangi bir ağırlığı desteklemek için ayağın ark şeklini alması gerekir.

Ayaktaki Üç Ark

Ayakta üç adet farklı ark vardır. İki adet boylamasına (iki yanda) ark önden arkaya doğru uzanır; bir adet enlemesine ark orta ayakta içten dışa uzanır.

İç yan Boylamasına Ark: Bu ark en önemli ayak arkıdır ve ark denince genelde bu ark kastedilir. Ayağın içinden önden arkaya doğru uzanır. Bu ark yürürken, koşarken zıplarken oluşan şokun çoğunu emer.

Yanal Boylamasına Ark: Bu ark iç yan boylamasına arkına paralel olarak uzanır fakat ayağın dış yanındadır.

Aşağıdaki resimde ark tipleri ve ayağın yerleşimi gözükmektedir. Çok önemli olan bu ark yüksek arka sahip insanlarda çok belirgindir.

Enlemesine Ark: Son olarak enlemesine arkımız vardır. Bu ark ayağın orta kısmında dıştan içe doğru uzanır. Bu arkta ayağı destek verir ve esnekliğine yardım eder. Ayak arkları kemiklerin şekli ile olduğu kadar bağlar ile de oluşur. Üstelik kaslar ve tendonlar arkı desteklemede çok büyük rolü vardır.

Ayak Tipleri

Arklar ve diğer dokular kişinin ayak tipini belirlemeye yardımcı olur. En yaygın ayak tipleri şunlardır.

Yüksek Arklı Ayak

Düz Taban Ayak

Doğal Ayak Tipi

Yüksek Arklı Ayak

Yüksek arka talipes cavus veya cavus ayak da denir. Her bireyin ark yüksekliği normal olarak farklı olacağından bu bir sorun olarak görülmez. Kalıtsal olabilir. Yüksek ark koşarken veya spor yaparken ayak sakatlanmalarına daha açıktır. Yüksek arklar şokları iyi emmezler ve yürürken yeterince destek sağlamazlar. Bu kişilere özel yapım ayakkabı veya kişiye özel tabanlık kullanmaları tavsiye edilir. Ayak sağlığı merkezimizde özel yapım Therapy marka ayakkabıların yanında bilgisayarlı ayak analizi verilerine göre kişiye özel tabanlıklar yapılmaktadır.  http://pediturk.com/ayak-analizi-tabanlik/kisiye-ozel-tabanlik/

Düz Taban Ayak ve Düşük Ark

Bebekler ve çocuklar çoğunlukla düztaban olurlar çünkü ayak tabanlarında yağ petleri vardır. Bunlar çok değişik bir arka sahip olur. Yetişkinler ise tibiyal arka tendonları zayıfladığı zaman düztaban olurlar, buna düşük ark da denir. Düztaban yetişkinler için de özel yapım ayakkabı ve tabanlıklar hatta ameliyat bile önerilebilir, veya kişiye özel tabanlık kullanmaları tavsiye edilir. Ayak sağlığı merkezimizde özel yapım Therapy marka ayakkabıların yanında bilgisayarlı ayak analizi verilerine göre kişiye özel tabanlıklar yapılmaktadır.  http://pediturk.com/ayak-analizi-tabanlik/kisiye-ozel-tabanlik/

Kaynak: https://www.verywellhealth.com/foot-arches-form-and-function-3120348

Metatarsus Primus Varus

Birinci tarak kemiğinin açısı bünyonlara zemin oluşturur.
Metatarsus primus varus sorunu birinci tarak kemiğinin dönmesi ile ikinci tarak kemiği ile 20 derecenin üzerinde açı yapması sonucu oluşur. Birinci tarak kemiğinin dönmesi sonucu kemik başını dışa iter ve ayağın kenarında bombe oluşturur.

Bu durum halluks valgus veya haluks abducto valgus durumu ile ilişkilidir. Bünyon başparmağın ilk ekleminin yani birinci metatarsofalangeal eklemin ağrılı şişlik yapmasıdır. Bu durumdaki ayağın birinci tarağa, başparmağı içe doğru iterek, basınç uygulandığı zaman acı, duyarlık, deri irritasyonu, kabarcıklar oluşabilir.


Bu tip bombeler kemiğin büyümesi sonucu oluştuğu zannedilir fakat bu çoğu zaman yanlıştır. Bazı durumlarda inflamasyonlu boynuz kesesi oluşabilir fakat nadiren bu duruma etki eden metatarsophalangeal eklemdeki kemik anomalisi de mümkündür.

Metatarsus Primus Varus’un Nedenleri

Metatarsus primus varus sorunu sürekli ayakkabı kullanan kişilerde oluşur. Bu kişilerin yaklaşık %33’ünde bu sorun oluşur. Bunyon belirtileri çoğu zaman dar veya yüksek topuklu, sivri uçlu ayakkabı giyenlerde ortaya çıkar. Bu nedenle kadınlarda erkeklere oranla daha fazla görünür. Bu yüzden ayakkabılar metatarsus primus varus, halluks valgus ve bünyon gibi rahatsızlıklar başlıca nedeni olarak görülür.
Metatarsus primus varus ve bünyon ile ilgili sorunlar zamanla ilerler ve genelde profesyonel bir yardım almadan geçmezler.

Metatarsus Primus Varus ve Bünyonların Tedavisi

İlk öncelikle acının geçirilmesi ve bünyon akıntılarının durdurulması hedeflenir. Fakat bunlar sorunun kesin çözümü değildir. Başlangıç olarak şunlar denenebilir:

  • Ayakkabı değişimi: Bünyonların ayakkabı nedeniyle arttığı ve ayakkabıların altta yatan deformasyonlara katkı sağladıkları düşünülürse parmak kısmı daha geniş ayakkabı kullanmak, yüksek topuklu sivri burunlu ayakkabılardan vazgeçmek problemi hafifletir.
  • Buz uygulamak: Günde birkaç kez buz uygulaması acıyı hafifletebilir ve akıntıyı durdurabilir.
  • Ped: Merkezimizde bulabileceğiniz pedlerle bünyon ağrılarını geçirebilirsiniz.
  • Aktivitelerinizi sınırlayın: Uzun süreli ayakta kalmak gibi bünyon ağrısına neden olan aktivitelerden kaçının.
  • İlaç Tedavisi: Anti-inflamatuar (iltihap sökücü) ilaçlar örneğin ibuprofen ağrıyı kesebilir ve akıntıyı durdurabilir.
  • Ortotikler: Doktorunuz bünyonların tedavisi için ortotik önerebilir.

Ameliyat dışı tedaviler yetersizse ve bunyonlar normal aktivitelerinizi engelliyorsa, cerrahi yöntem bir seçenek olarak karşımıza çıkar. Cerrah birinci ve ikinci tarak kemiği arasındaki açıya bakar ve gerekli cerrahi işleme karar verir.

Bu işlemler içinde bünyondaki bombeyi üreten kemiğin bir kısmının alınması ve işlemden etkilenen deri üzerinde bir kısım düzeltmeleri sayılabilir.

Kaynak: https://www.verywellhealth.com/metatarus-primus-varus-1337718